Goedenavond,

Een tijdje geleden had ik de doka timer in gebruik voor foto vergrotingen.
Helaas begon het apparaat kuren te krijgen, waardoor de vergroterlamp, die door het apparaat wordt aansgestuurd, erg begon te flikkeren.
Meteen de stekker uitgetrokken.
Apparaat open gemaakt en kwam een vreselijke stank vrij, die ik omschrijf als geur van verbrand vochtig hout.
Wat blijkt? Een condensator is compleet doorgeslagen en de printplaat zit onder de bruine smurrie
Het lijkt op een foliecondensator die in een transparant licht gele behuizing zit, type X van 0,6 uF.
Deze zit voor de primaire van de trafo.
Is dit een ontstoor condensator? Moet ik deze vervangen of kan ik achterwege laten?
Helaas kan ik geen schema vinden van deze doka timer.

groeten Peter

Klinkt als een Rifa-bom. Dit is een X2 ontstoorcondensator met een zeer slechte reputatie. Kan (tijdelijk) weggelaten worden. Altijd vervangen door eenzelfde waarde met X2 specificatie.

Let wel, de vervanger moet MKT of liever MKP zijn. Absoluut geen papier, dan leren de fabrikanten het nooit. De dichtstbijzijnde waardes zijn 0,47u en 0,68u, maar het luistert niet bijzonder nauw.

De reden dat er papier in zit, is dat dit wegbrand bij een doorslag.
Hierdoor zullen X2 rated condensatoren nooit falen in kortsluiting.
Wel handig bij een component wat over de Fase-Null van het lichtnet hangt.

Ik verwacht dat een folie condensator (zonder papier) deze eigenschappen niet heeft, en dus geen X2 rating heeft?

De reden dat er papier in zit, is dat dit wegbrand bij een doorslag.
Hierdoor zullen X2 rated condensatoren nooit falen in kortsluiting.
Wel handig bij een component wat over de Fase-Null van het lichtnet hangt.

Ik verwacht dat een folie condensator (zonder papier) deze eigenschappen niet heeft, en dus geen X2 rating heeft?

Er bestaan zogenaamde zelfherstellende foliecondensatoren waarbij een klein stukje van de opgedampte elektroden verdwijnt (verdampt of smelt?) bij doorslag. Die kunnen X2 zijn, al zijn ze het niet allemaal. Op de lange termijn gaat hun capaciteit omlaag, maar het worden doorgaans geen rookbommen.

Dit wilde RIFA je ooit doen geloven in hun reclamecampagnes toen plasticfoliecondensatoren met hoge werkspanningen nog film-foil (dus niet opgedampt) of polycarbonaat waren. Brandgevaar was hun belangrijkste argument, ironisch genoeg. Er zal vast wel eens wat afgefikt zijn, maar papier was en is daar toch beruchter om.

Die reclame is echter al zeker 50 jaar niet meer waar. Toen zijn veel apparatenfabrikanten ook serieus begonnen om de laatste papiercondensatoren in consumentenelektronica uit te faseren (mixed dielectric papier/polyester heeft het nog langer volgehouden en was iets bedrijfszekerder en veiliger dan papier).

Opgedampte polyester- en polypropyleen-condensatoren kennen dezelfde zelfherstellende eigenschappen en zijn stabieler. Voor kleine waardes bestaan ook al minstens zo lang, betrouwbare ceramische condensatoren. Vooral in de klasse Y, dus met 5kV doorslagspanning en "gegarandeerde" onderbreking. X condensatoren mogen in theorie ook in sluiting gaan, zolang ze dat maar goed genoeg doen om een zekering te laten klappen en niet zelf in de fik gaan. In de praktijk onderbreken die meestal ook gewoon.

P.S.

Hierdoor zullen X2 rated condensatoren nooit falen in kortsluiting.

Behalve dat ze dat in principe zouden mogen, is het niet persé goed dat ze niet in kortsluiting falen. Als ze open zouden falen, is er natuurlijk niets aan de hand. Juist als ze met kruipstroom of met een grotere overslag falen dan opgelost kan worden door het wegbranden van de opgedampte metaallaag (het papier verkoolt) dan neemt de kans op brand aanzienlijk toe.